Het begon ooit met een woord. Een scheldwoord langs de lijn, een opmerking richting de leider, een vader die iets te hard riep. We zeiden: het hoort erbij. Emoties, je weet wel.
Nu is er een wedstrijd die niet doorgaat omdat hooligans dreigen. Er is een spelersbus die niet verder kan, geblokkeerd door supporters. En er is iemand die na een incident op het veld niet meer thuiskomt. Een veld hoort de plek te zijn waar je alleen terugkomt met modder aan je schoenen en een mening over de scheids.
Maar kijk ook naar wat er op het veld zelf gebeurt. Neem de hoekschop. Vroeger was dat een voorzet, een kopbal, een moment van spanning. Nu is het een worstelwedstrijd met een bal in de buurt. Man tegen man wordt letterlijk genomen: shirts vastgepakt, armen om nekken, heupen tegen heupen. Een verdediger die niet meer tegen zijn directe tegenstander aan hangt, wordt door zijn eigen trainer verdacht gevonden. Ik sta op de lijn te kijken en vraag me af of ik hier nog een voetbalwedstrijd fluit of een regionaal kampioenschap vrij worstelen.
En dan de overtredingen. Een lompe tackle , vroeger een reden om iemand te laten nadenken over zijn avond, wordt steeds vaker geaccepteerd. Straks staat het in het reglement: “Een trap boven de enkel is toegestaan, mits niet harder dan zoveel kilometer per uur en niet met de noppen vooruit.” Ik zie het al voor me. Een scheidsrechter met een flitspaal in zijn broekzak, die na elke tackle zijn meting moet checken. Nog een tikje boven de grens? Dan vijf minuten naar de kant, en een aanbeveling voor snelheidscursus.
Dat klinkt belachelijk. Het is ook belachelijk. Maar het is wat we aan het doen zijn: we schuiven de grens zo lang op dat we de regels moeten herschrijven om te beschrijven wat we al accepteren.
Vroeger was het zo simpel. Een speler ging over de schreef, de scheids wees naar de uitgang, en de speler ging. Zonder discussie, zonder zijn buurman op te hitsen, zonder dat de hele bank opstond. Het gezag van het fluitsignaal was niet iets wat je moest afdwingen. Het was gewoon het spel. Omdat iedereen begreep dat het spel groter is dan één speler, één club, één uitslag.
Waar is dat gebleven? Waar blijft het voetbal?
Als ik naar de toekomst kijk, zie ik twee wegen. Op de eerste draag ik een kogelvrij vest, staan beveiligers bij de ingang, rekenen clubs de beveiligingskosten door aan de contributie, en haken gezinnen af. De vrijwilligers stoppen, het amateurvoetbal loopt leeg, en de scheidsrechters zijn als eerste weg. Wie wil er nog fluiten als het je veiligheid kan kosten?
Op de tweede weg zeggen we met z’n allen: tot hier en niet verder. Een club spreekt zijn eigen supporter aan voordat de scheids dat hoeft te doen. Een trainer roept zijn speler terug, ook als de scheids naast de kant staat te kijken. Een speler die de grens oversteekt, krijgt weer gewoon de uitgang gewezen en loopt er zonder gemor naartoe. Bonden straffen niet pas na de volgende ramp, maar bij de eerste waarschuwing.
Niets daarvan vraagt om nieuwe regels. Het vraagt om het gedrag dat past bij het voetbalspelletje: respect voor de tegenstander, voor de scheids, en voor het spel zelf.
Als scheidsrechter heb ik maar één machtsmiddel, en dat is het fluitsignaal. Maar de toekomst van het voetbal ligt niet bij mij. Die ligt bij iedereen die langs de lijn staat of op het veld staat, en zelf kiest wat hij roept en wat hij doet.
Ik fluit af. Laten we ervoor zorgen dat voetbal weer voetbal wordt en weer een spelletje wordt, afglijden doen we al.
Oog-getuige