Er zijn wedstrijden en er zijn derby’s. En dan heb je als scheidsrechter nog de wedstrijden waarbij je je afvraagt of je je fluitje hebt meegenomen, of dat je eigenlijk beter een brandblusser had kunnen inpakken. Want een derby fluiten, dat is toch net even iets anders dan een gewone wedstrijd.
Je merkt het vaak al voordat de bal überhaupt heeft gerold. De spanning hangt in de lucht, de supporters staan op scherp en de spelers kijken alsof er niet drie punten, maar de complete eer van het dorp op het spel staat. En jij? Jij staat er als scheidsrechter tussenin, met een fluitje, een paar kaarten en de stille hoop dat iedereen na afloop nog gewoon met elkaar door één deur kan.
De ontvangst is alvast iets extra’s.
Waar je bij een normale wedstrijd soms vriendelijk wordt begroet met een kop koffie en een handdruk, voelt een derby soms alsof je bij een koninklijk bezoek bent aangekomen. Iedereen weet dat je er bent, iedereen heeft een mening over je komst en nog voordat je je tas hebt neergezet, krijg je al de nodige adviezen mee.
‘Scheids, houd het kort vandaag!’
‘Laat ze lekker voetballen!’
‘Je weet wel wat hier op het spel staat, hè?’
Jawel hoor. Ik kwam eigenlijk alleen maar om negentig minuten voetbal in goede banen te leiden, maar blijkbaar ben ik inmiddels ook verantwoordelijk voor de plaatselijke vrede, de familieverhoudingen en de toekomst van de vereniging.
En dan de wedstrijd zelf. Een duel dat op papier misschien gewoon drie punten oplevert, maar op het veld wordt gespeeld alsof de winnaar een levenslange vrijstelling van contributie krijgt. Een stevige tackle wordt al snel een aanslag genoemd, een ingooi aan de verkeerde kant is reden voor een spoedvergadering en bij ieder fluitsignaal staan er spontaan drie spelers om je heen die allemaal een cursus scheidsrechter lijken te hebben gevolgd. Althans, dat denken ze zelf.
Als scheidsrechter moet je dan vooral rustig blijven. Goed kijken, duidelijk communiceren en vooral niet vergeten dat je zelf ook maar een mens bent. Al voelt dat soms anders wanneer twintig paar ogen je aankijken alsof je zojuist eigenhandig de Champions League-finale hebt beslist.
Toch zit daar ook de charme van een derby. De passie, de rivaliteit, de sfeer langs de lijn en de spelers die werkelijk alles geven om juist déze wedstrijd te winnen. Het is voetbal op zijn puurst, zolang de emoties de overhand niet krijgen. En precies daar ligt de uitdaging voor de scheidsrechter: de wedstrijd laten leven, zonder dat hij zelf het middelpunt van de voorstelling wordt.
Want laten we eerlijk zijn: als scheidsrechter wil je na afloop graag horen dat je een goede wedstrijd hebt gefloten. Niet dat je de reden bent dat de kantineomzet die middag verdubbeld is omdat beide ploegen hun frustraties nog even moesten wegspoelen.
En de ontvangst na afloop? Die kan alle kanten op. Heb je gewonnen in de ogen van de ene ploeg, dan ben je een prima kerel. Heb je verloren in de ogen van de andere, dan moet je misschien nog even uitleggen dat de regels niet speciaal voor deze derby zijn aangepast. Soms krijg je een hand, soms een bedankje en soms vooral een blik die boekdelen spreekt.
Maar dat hoort er ook een beetje bij. Als scheidsrechter moet je tegen een stootje kunnen, zonder te vergeten dat respect altijd belangrijker is dan de uitslag.
Een derby fluiten is dus meer dan negentig minuten een wedstrijd leiden. Het is omgaan met spanning, emoties, verwachtingen en af en toe een flinke dosis toneelspel. Je moet scherp zijn, stevig in je schoenen staan en beschikken over een goed gevoel voor humor. Want wie zichzelf niet af en toe een beetje kan relativeren, houdt het in de voetballerij niet lang vol.
En uiteindelijk, als het laatste fluitsignaal heeft geklonken, de spelers richting kleedkamer zijn verdwenen en de supporters hun analyses aan de bar voortzetten, kun je als scheidsrechter tevreden je spullen pakken.
Weer een derby overleefd.
De kaarten zitten nog in je borstzak, je fluitje doet het nog en volgens mij is er niemand met een levenslange schorsing naar huis gegaan.
Missie geslaagd!
En mocht iemand vragen of je volgend jaar weer wilt komen fluiten?
Natuurlijk!
Wie wil er geen derby fluiten?